ภาวะบอลลูนไม่แฟบขณะถอดสายสวนปัสสาวะ (Foley Catheter)

  • 22 ก.ย. 2026

การใส่สายสวนปัสสาวะชนิด Foley เป็นหัตถการทางสัตวแพทย์ที่ใช้เพื่อการระบายปัสสาวะทั้งในระยะสั้นและระยะยาว สายสวนชนิด Foley มีโครงสร้างพิเศษคือ บอลลูนบริเวณปลายสาย ซึ่งต้องเติมสารละลายปราศจากเชื้อ เพื่อยึดตำแหน่งให้สายสวน ป้องกันการเลื่อนหลุดของสายสวนออกจากกระเพาะปัสสาวะการถอดสายสวนปัสสาวะชนิด Foley 

จำเป็นต้องระบายสารละลายออกจากบอลลูนให้หมดเพื่อให้บอลลูนแฟบลงอย่างสมบูรณ์ก่อนทำการดึงสายสวนออกจากท่อปัสสาวะของสัตว์ป่วย การระบายน้ำออกจากบอลลูน สามารถทำได้ตามขั้นตอนต่อไปนี้

1. ต่อกระบอกฉีดยาชนิด Luer slip เข้ากับวาล์วช่องเติมสารละลายของสายสวน Foley

2. ปล่อยให้แรงดันภายในบอลลูนดันสารละลายไหลย้อนกลับเข้าสู่กระบอกฉีดยาจนกระทั่งบอลลูนแฟบลง โดยไม่ต้องออกแรงดูดก้านกระบอกฉีดยา

ในทางคลินิกอาจพบภาวะแทรกซ้อนที่ไม่สามารถระบายน้ำออกจากบอลลูนได้ ซึ่งส่งผลให้ไม่สามารถถอดสายสวนปัสสาวะออกได้อย่างปลอดภัย สาเหตุที่พบได้บ่อย ได้แก่

- กลไกวาล์วของสายสวนทำงานผิดปกติ ตัววาล์วค้างหรือไม่เปิดตามปกติเมื่อต่อกระบอกฉีดยา

- ช่องทางเติมสารละลายอุดตัน

- การตกผลึกของสารละลาย เกิดผลึกตะกอนสะสมภายในบอลลูนหรือช่องทางไหล

ขั้นตอนการแก้ไขภาวะบอลลูนไม่แฟบ

แนะนำให้ปฏิบัติตามลำดับขั้นตอนดังต่อไปนี้ โดยเริ่มจากขั้นตอนแรกและพิจารณาขยับไปใช้ขั้นตอนถัดไป เมื่อขั้นตอนก่อนหน้าไม่ประสบความสำเร็จ

1. ปรับตำแหน่งกระบอกฉีดยา ปลดกระบอกฉีดยาออก แล้วจัดตำแหน่งเสียบเข้ากับวาล์วใหม่อีกครั้ง เพื่อให้แน่ใจว่าแกนวาล์วถูกกดเปิดอย่างสมบูรณ์

2. ปรับท่าทางสัตว์ป่วยและตรวจสอบสายสวน เปลี่ยนท่าทางของสัตว์ป่วย และตรวจสอบให้แน่ใจว่าไม่มีแรงดึงรั้ง การบิด หรือการพับงอของสายสวน แล้วลองระบายน้ำอีกครั้ง

3. ใช้แรงดูดอย่างนุ่มนวล ค่อยๆ ดึงก้านกระบอกฉีดยาด้วยแรงดูดที่ช้าและนุ่มนวล

4. ใช้กระบอกฉีดยาที่มีขนาดใหญ่ขึ้น เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของแรงดันในการระบาย

5. ตัดช่องทางเติมสารละลาย ใช้กรรไกรปราศจากเชื้อตัดสายสวนบริเวณช่องทางเติมสารละลาย เพื่อเปิดทางให้สารละลายไหลระบายออกโดยตรง6. สอด Guide wire หรือ Stylet ในช่องเติมสารละลาย เพื่อดันผลึกหรือสิ่งอุดตันให้หลุดออก

7. เจาะดูดสารละลายผ่านผิวหนังโดยใช้อัลตราซาวนด์นำทาง ใช้เครื่องอัลตราซาวนด์ค้นหาตำแหน่งบอลลูนในกระเพาะปัสสาวะ จากนั้นใช้เข็มเจาะผ่านผิวหนังเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะเพื่อดูดสารละลายออกจากบอลลูนโดยตรง

แนวทางการป้องกันภาวะบอลลูนไม่แฟบ

1. เลือกใช้น้ำกลั่นปราศจากเชื้อ (Sterile water) หลีกเลี่ยงการใช้ Normal Saline (0.9% NaCl) เนื่องจากเกลือสามารถตกผลึก (crystallization) และอุดตันช่องทางไหลภายในของบอลลูนเมื่อใส่สายสวนทิ้งไว้เป็นเวลานาน

2. ทดสอบสายสวนก่อนใช้งานทุกครั้ง โดยการเติมสารละลายเข้าบอลลูนก่อนทำการสวนเข้าตัวสัตว์ เพื่อตรวจสอบการทำงานของวาล์ว

3. เติมสารละลายตามปริมาตรที่กำหนด

4. การยึดสายและป้องกันการดึงรั้ง เพื่อไม่ให้สายบิด พับ งอ, สวม Elizabethan Collar ให้สัตว์ป่วยตลอดเวลา เพื่อป้องกันไม่ให้สัตว์กัด ดึง หรือแทะสายสวนปัสสาวะ

5. จำกัดระยะเวลาการคาสายสวน ถอดสายสวนปัสสาวะออกเมื่อหมดความจำเป็นทางคลินิก
................
บทความโดย สพ.ญ.อภิลักษณ์ มหัธนันท์
................

Reference

- Advanced Monitoring and Procedures for Small Animal Emergency and Critical Care, 2nd Edition

- Management of non-deflating Foley catheter balloons in emergency and urology clinics: a 5-year retrospective study. Grand J Urol. 2023;3(3):80-84.

#BEC​ #becvet  #BECpremium #ครบจบที่BEC #เครื่องมือสัตวแพทย์​ #คลินิกสัตวแพทย์​ #โรงพยาบาลสัตว์​ #อุปกรณ์สัตว์เลี้ยง​ #อุปกรณ์สัตวแพทย์​ #FoleyCatheter #Foley #Catheter

 

< Back